Kremlin’in Bulanık Savaşı: Rusya’nın Silahlı ve “Silahsız” Gücü

Okunma Süresi: 5 dk 13 sn

Rusya, Sovyetler Birliği’nden itibaren medya, toplum ve siyasetin manipülasyonu yoluyla dünya olaylarını etkilemeyi amaçlayan siyasi savaş araçları olan “aktif tedbirler”(active measures. Rusça: aktivnyye meropriatia) silahını hedef aktörlere kullanmak için faaliyetler yürütmektedir. Kremlin’in etki(influence) stratejisi şu dinamikleri içinde barındırır; dezenformasyon kampanyaları, hedef gücün içerisinde siyasi müttefiklerin yetiştirilmesi ve siber saldırılar.

Rusya’nın “Silahsız” Gücü

Birden çok vekil, doğrudan veya dolaylı Kremlin personelleridir, makul inkar edilebilirliği ve politik-stratejik belirsizliği korumak için kullanılırlar. Rusya tarafından geliştirilen bu yöntemler siyasi savaşın mevcut kurallar bütününü temsil etmektedir.

Rus dezenformasyonunu açıktan sağlayanlar RT, Sputnik, Ruptly gibi Rus devlet medya aktörleridir. Dezenformasyonu gizli yürüten aktörlere ise sosyal medya troll-botları örnek gösterilebilir. Dezenformasyon faaliyetinde bulunan organizasyonların hedef ülkelerde anlaşmazlıkları ve bölünmeleri kışkırtmak, gerçek ve kurgu arasındaki çizgiyi bulanıklaştırıp(post-truth da denilebilir) siyasi istikrarsızlığı sağlamak, baltalamak gibi amaçları bulunmaktadır.

Toplumsal güvenlik açıklarının belirlenmesi, dezenformasyonun ve politik istikrarı bozmanın en etkili silahlarından biridir.  Kremlin’in aktörleri genellikle bölücü sosyal olayları kışkırtır. Avrupa’da göç, İslam, terörizm ve AB’ye odaklanma eğilimindedir. ABD’de ise ırksal gerginlikleri, ceza adalet politikası, Latin Amerika ve İslam ülkelerinden göç, sınıf bölünmeleri gibi meselelere odaklanmaktadır

Rusya, politik savaşın geleceğinin dijital alanda olduğunun farkındadır ve çalışmalarına bu gerçeğe göre yürütmektedir. İnsanların güvenlik açıklarından, sosyal medyanın güvenlik açıklarından, kamuoyu, medya ve politikacılar arasında farkındalık eksikliğinden faydalanmaktadırlar. Önümüzdeki 5 yıl içerisinde, bu araçlar daha gelişmiş ve tespit edilmesi zor bir hale dönüşecektir. Özellikle, yapay zeka ve siber alanlardaki teknolojik gelişmeler, hedeflerin şimdiye kadar gördüğümüzden daha efektif ve örtülü bir şekilde sabote edilmesinin önünü açacaktır.

Rusya’nın Silahlı Güç Anlayışının Değişimi ve Gelişimi

 

Rus Askeri Geçit Töreni 1945

2012 yılında “A Just Russia” partisi milletvekili Aleksey Mitrofanov, özel askeri şirketleri(Rusça: Chastnye Voennie Company) Rusya’nın yurtdışında etki-nüfuz aracı olarak kullanma konusunu gündeme getirdi ve Vladimir Putin tarafından bu seçeneğe dair olumlu bir geri dönüş aldı. Rusya Liberal Demokrat Partisi ise bu hamleyi, uluslararası politika veya hukukun, hükümetin düzenli askeri güçleri kullanmasını engellediği durumlarda ulusal çıkarları güçlendirmek adına oluşturulması gerektiğini belirterek destekledi.

Günümüzde Rusya’da özel askeri şirket personellerinin bir kısmı –ABD’den farklı olarak- Rus petrol ve gaz “oligark”ları tarafından gemilerin korunmasında istihdam ediliyor, bu faaliyetler günümüzde yarı askeri güvenlik şirketleri tarafından yürütülmektedir. Daha yaygın kullanım Sovyet sonrası cumhuriyetlerin “istikrarına” yardımcı olmaya yönelik bir kullanımdır. Bu tür organizasyon ve şirketlerin kurulması, uluslararası politik aktörlerin ya da yasaların düzenli askeri güç kullanımının engellendiği durumlarda ortaya çıkmaktadır.

Lawrence’ın Rehberi

Arap Büro, 1916-1920 yılları arasında faaliyet göstermiş olan ve Orta Doğu’nun Arap yoğunluklu bölgelerinde istihbarat toplamak, propaganda yapmak gibi görevler üstlenen bir organizasyondu. Arap Büro’nun 1916-1918 yılları arasında yayınlamış olduğu Arap Bülteni(Arab Bulletin) adlı istihbarat dergisinde, 20 Ağustos 1917 tarihli Thomas Edward Lawrence tarafından İngiliz subaylar için yazılan bir rehber bulunuyordu. Rehberi kısaca Lawrence’ın cümleleriyle özetlemek mümkün:

“Kendi ellerinizle çok fazla şey yapmaya çalışmayın, bu onların(Arapların) savaşı, sen onlara yardım et, onlar için kazanma.”

T.E Lawrence

Rusya’nın Vekalet Savaşı ve Özel Askeri Şirket Dinamikleri

Vekalet savaşları, mevcut bir çatışmanın dinamiğinin dışındaki bir devlet veya devlet dışı aktör ile bağışçıların silahları, eğitimi ve finansmanı için kanal olarak seçilen vekiller arasındaki ilişkinin ürünüdür. Kısacası, vekalet savaşları, kendi stratejik hedeflerini uygulamak isteyen ve aynı zamanda doğrudan, maliyetli ve kanlı savaşlara girmekten kaçınan devletlerin faaliyetleri arasında yer alıyor. Bu nedenle vekalet savaşı, kendi adına yıkıcı operasyonlar yürütmek için bir bölgedeki vekilleri kiralayan devletle örtülü bir ilişkidir.

Soğuk Savaş sırasında Sovyetler, çatışmalara doğrudan katılmak yerine stratejik bir avantaj elde etmek için vekilleri kullandı. Bunun bir örneği Angola’daki iç savaş sırasında Küba vekillerinin kullanılmasıdır. Başka bir örnek, Bulgaristan Devlet Güvenlik Servisi’nin(Drzaven Sigurnost), Eylül 1978’de KGB tarafından Londra’da muhalif yazar Georgi Markov’un suikastında kullanılmasıdır.

Rus Özel Askeri Şirket Personeli

Rusya, Soğuk Savaş sonrası dönemde vekalet savaşların önemli bir unsur olmaya devam ettiğini öngörmektedir. Güvenilir vekillerin olmayışı göz önüne alındığında, Rusya, hükümete makul inkar edilebilirlik(plausible deniability) kazandıracak, ülke dışına konumlandırabilecek yerel vekiller oluşturmak amaçlı faaliyetler icra etmektedir. Bu gelişme, Kırım’ın Rus vekilleri tarafından istikrarsız hale getirilme ve ilhak edilme biçimine de uymaktadır.

Vekalet savaşları hem politik hem de ekonomik nedenlerden dolayı hükmü devam eden bir unsurdur. Vatandaşların, küçülen orduların düşüşlerine ve bütçelerine katılma isteği azaldıkça, politika yapıcılar iktidarı aksettirmenin alternatif yollarına yöneliyorlar. Buna, politikacıların ve seçmenlerin ulus ordu askerlerini zarardan koruma istenci de eklendiğinde, vekil ordu fikri cazip hale geliyor. Vekil orduların kullanımı, pahalı ve sorumlulukları bulunan daimi ulus ordularına ekonomik ve politik bir alternatif sunmaktadır

Günümüzde geleneksel Rus silahlı kuvvetleri eskiden mevcut olan güç uygulayıcılığına sahip değil. Eski ekipmanlar, çalışmada koordinasyon eksikliği, zayıf eğitim ve planlama gibi sorunlarına giderilmesine yönelik reform, yeniden yapılanma girişimlerinde bulunulmaktadır. Ancak Rusya’daki derinleşen ekonomik kriz, reformların ve ekipman modernizasyonunun iptaline veya ertelenmesine sebep olmaktadır.

Rus özel askeri şirketlerinde, ele geçirilen zırhlı araçlar, topçu ve hatta füze sistemleri gibi ağır ve karmaşık silahları çalıştırabilecek yeterli personelin olduğu varsayılabilir. Ukrayna’daki ayrılıkçı kuvvetlerin operasyonları ise bunun bir kanıtıdır. Ruslar için özel askeri şirketler, çıkarlarını ülke dışına çıkarmak için kullanılan profesyonel bir müdahale gücüdür. Aynı zamanda bu kuvvetler Kırım’ın işgali gibi herhangi bir müdahaleyi reddedilebilir kılmaktadır. Kırım’ın işgali, Rusya’nın -en azından halkın gözünde- doğrudan askeri güç müdahalesine zorunlu kalmadan gerçekleştirildi.

Rusya’nın içinde bulunduğu bu durum, özel askeri şirketlerin neden efektif vekil savaşçıları olduklarını açıklamaktadır. Rusya’nın böyle bir güç yaratması, iktidar ve Rusya için siyasi riskleri en aza indirme işlevini yerine getirecektir. Düzenli ordudan daha düşük maliyetlere sahip olması, “kasaların” boş olduğu zamanlarda ucuza etkili bir alternatif ordu sağlamaktadır.

Mehmet Karaman

Stratejik Ortak Misafir Yazarı

KAYNAK

Benková, Lívia. «The Rise of Russian Disinformation in Europe .» AIES, 2018.

Chivvis, Christopher S. Understanding Russian “Hybrid Warfare”. California: Rand Corp., 2017.

Marten, Kimberly. «Russia’s use of semi-state security forces: the case of the Wagner Group.» Post-Soviet Affairs, 2019.

Meister, Stefan. «Isolation and Propaganda.» Transatlantic Academy, 2016.

E-BÜLTENE ABONE OLUN

Stratejik Ortak yazarlarının makalesi ve haritalar ücretsiz e-postanıza gelsin.

Abone oldunuz, teşekkürler.

Bir şeyler yanlış oldu. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.

E-BÜLTENE ABONE OLUN

Stratejik Ortak yazarlarının makalesi ve haritalar ücretsiz e-postanıza gelsin.

Abone oldunuz, teşekkürler.

Bir şeyler yanlış oldu. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.

Abone Ol
Bildir
guest
1 Yorum
En Yeniler
Eskiler Beğenilenler
Inline Feedbacks
View all comments
malkocoğlu

bu yazı için teşekkür ederim