Libya Son Durum Haritası (2019)

2011 yılında Kaddafi’nin devrilmesiyle istikrarın sağlanamadığı Libya’da, IŞİD’e karşı birçok operasyon düzenlendi. 13 Şubat 2015’te 21 Hristiyan’ı infaz ettikleri videoyu internette yayınlanan örgüt, Mayıs 2015’te Sirte şehrinin kontrolünü ele geçirdi. Bingazi ve Derne şehirlerin saldırılar düzenlese de Sirte şehrini kendi merkezi konumuna getirerek birçok bölgeden çekildi. 7 ay süren çatışmaların ardından Kaddafi’nin doğduğu şehir Sirte tekrar Libyalı güçlerin kontrolüne geçti.

IŞİD’in ortadan kaldırıldığı ülkede iki taraflı hükümet sorunu ortaya çıktı. Bir tarafta General Hafter öncülüğündeki Libya Ulusal Ordusu, diğer tarafta ise başkenti Trablus olan Ulusal Mutabakat Hükümeti.

Libya’da iki hükümet var ama kim hangi hükümeti destekliyor?

Ulusal Mutabakat Hükümeti‘nin merkezi Trablus’ta ve BM, bazı AB ülkeleri, Türkiye, Katarve birçok üye ülke tarafından destekleniyor.


Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi ise Rusya, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Fransa tarafından destek görüyor. Meclis ve ‘Libya Ulusal Ordusu‘ Türkiye karşıtı General Hafter’in darbesi sonrası kuruldu.

Libya’daki Askeri Güçler

UMH’ye bağlı güçler: Düzensiz birçok grubun çatısını oluşturduğu birlikler ordu olma kapasitesi taşımıyor.

Libya Ulusal Ordusu: General Hafter’a bağlı ordu, Libya’da düzenli orduya sahip tek güç. Globalfirepower’a göre Ulusal Ordu’nun envanterini 30.000 asker, 63 eğitim uçağı, 20 savaş uçağı, 20 saldırı uçağı, 20 askeri helikopter, 7 saldırı helikopteri, 5 kargo uçağı, 530 zırhlı askeri araç, 300 tank, 155 obüs/topçu, 75 mobil fırlatıcı, 1 fırkateyn ve 4 devriye gemisi oluşturuyor.

Libya Ulusal Ordusu Yapılanması – İnfografik: Mepanews

Misrata Tugayları: 17 binden fazla savaşçıya sahip. 2014’te Zintan Tugaylarını yenilgiye uğratmalarıyla birlikte IŞİD’i Sirte’den temizleyen güç olarak biliniyor.

Zintan Güçleri: İçerisinde bazı bölünmeler yaşan kuvvetlerin belli bir çoğunluğu UHM’yi desteklerken, Hafter yönetimiyle hareket eden bir kesimi de içerisinde barındırıyor.

*Misrata Tugayları ile Zintan Güçleri birbirleriyle olan düşmanlıkları nedeniyle bir araya gelemiyordu ancak geçtiğimiz yıl yaptıkları anlaşma kapsamında düşmanlık sona erdi.

Libya’da Son Durum ve Harita [TIMELINE]

3 Temmuz 2019: Libya’da Halife Hafter’e bağlı savaş uçaklarının, UMH kontrolündeki Trablus’un doğusunda yer alan düzensiz göçmen merkezine düzenlediği saldırıda ölü sayısı 50’yi aştı. BM Güvenlik Konseyi, hava saldırısını görüştüğü oturumunda, ABD’nin desteğini alamadığı için saldırıyı kınayamadı.

1 Temmuz 2019: Dışişleri Bakanlığı, Libya’da Hafter’e bağlı güçler tarafından alıkonulan 6 Türk vatandaşının serbest bırakıldığını duyurdu.

30 Haziran 2019: Libya’da Hafter güçlerinin Tükiye’ye yönelik sözlerine ‘karşılık veririz’ diyen Milli Savunma Bakanı Akar, “Hasmane tutum ve saldırıların bedeli çok ağır olacak. Düşmanca hareketlere karşı tedbirimizi aldık” dedi. Ülkede Türk bayrağı yakılırken, Türklere ait olan bazı dükkanlar kapatıldı.

Oysa Hafter’e bağlı milislerden oluşan Libya Ulusal Ordusu’nun Sözcüsü General Ahmed el-Mismari, “Türklerin alıkonmasından haberimiz yok” demişti.

30 Haziran itibariyle Libya’da son durum haritası:

Libya son durum haritası (30 Haziran 2019) – Harita: @Todesbote22

Kırmızı: Tobruk Hükümeti (General Hafter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu)

Yeşil: Trablus Hükümeti (Ulusal Mutabakat Hükümeti emrindeki Libya Ordusu)

Mavi: Şu anda Hafter ile iş birliği içerisindeki ‘yarı özerk’ Tebu halkı

29 Haziran 2019: G-20 Zirvesi’nde Libya’daki Ulusal Ordu’nun tehdidi ile ilgili kendisine sorulan soruyu yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, konudan haberdar olmadığını belirtti. Erdoğan, “Bana bu yönde ulaşan bir bilgi yok. Yani Hafter tarafından böyle bir talimat varsa inceletiriz. Zaten bu konularla ilgili gerekli tedbirlerimiz alındı. Bundan sonrada gerekirse farklı tedbirleri alırız” dedi.

  Bölünmüş Libya'da Harita: 3 Hükümet ve 2 Meclis

28 Haziran 2019: Libya’da ‘Türkiye destekli’ Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) stratejik Giryan şehrini Hafter güçlerinden geri almasının ardından Hafter’e bağlı Ulusal Ordu’nun Sözcüsü Ahmed el Mismari, Türkiye’nin doğrudan UMH’ye kara, hava ve denizden destek verdiğini ve Türk gemilerinin doğrudan hedef alacaklarını söyledi.

UMH, Akdeniz’deki doğal kaynaklarda söz sahibi olan Libya’da büyük başarılar sağlayarak Hafter güçlerini püskürttü. Büyük yenilgilerden Türkiye ve Katar’ı suçlayan Hafter güçleri, ülkedeki Türk vatandaşlarının tutuklanması talimatı verildiğini açıkladı. Açıklamalardan öne çıkanlar şöyle;

  • Libya havalimanları, Türkiye’den gelecek bütün uçuşlara kapatıldı.
  • Libya karasularındaki Türk gemilerinin ‘düşman hedef’ olarak tanımlanıp vurulacak.
  • Trablus’taki savaşa Türkiye denizden, karadan ve havadan direkt olarak müdahil oluyor.
  • Türk vatandaşları gördükleri yerde yakalanıp tutuklanacak.
  • Bir Türk uçağı vuruldu. (Ulusal Ordu yetkilileri tarafından konu ile ilgili herhangi bir kanıt sunulmamakla birlikte bölgede Türk savaş uçaklarının bulunmadığı, sadece Türk İHA’larının yer aldığı iddia ediliyor.)

Libya Türkiye İçin Neden Önemli?

Doğu Akdeniz’de Türkiye’nin sondaj faaliyetlerinin Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından tepki görmesinin ardından gözlerin çevrildiği bölgede Libya’nın haklarının olduğunu, Kaddafi’nin devrilmesinden sonra Yunanistan’ın Libya’ya ait olan deniz alanını işgal ettiğini ve ülkeyi 63.000 km2’ye hapsettiğini bir kez daha hatırlattı. Konuyla ilgili Türkiye’nin Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti ile görüştüğü ve bu haklarını geri alması gerektiğini ilettiği belirtiliyor. Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar’ın geçtiğimiz yıl Libya’ya yaptığı ziyaretin ana gündem maddesini bu konunun oluşturduğu ve Libya’nın bu kaybettiği geri alma konusunda Türkiye’nin destek sözü verdiği söylenmişti.

Türkiye ile Libya’nın deniz sahaları açısından komşu ülkeler kabul edildiği, Yunanistan’ın GKRY eliyle Doğu Akdeniz’de yapmaya çalıştığı ‘Türkiye’yi köşeye sıkıştırma’ stratejisini 2014’ten itibaren Libya’da da uygulamaya koyduğu düşünüldüğünde; sosyal medyada yer alan “Türkiye neden Libya’da?” sorusunun cevabı bulunmuş oluyor.

26 Haziran 2019: Libya’da ‘Türkiye destekli’ Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne (UMH) saldırılarını sürdüren BAE-Suudi Arabistan-Mısır destekli General Hafter birlikleri, Trablus’a saldırılarında ikmal noktası olarak bilinen başkentin 100 kilometre güneyindeki Giryan şehrini ele geçirdiklerini açıkladı.

18 Mayıs 2019: General Hafter saldırılarını püskürtmek için Türkiye’nin UMH’ye askeri teçhizat ve KİRPİ başta olmak üzere birçok askeri araç sevk ettiği medyaya yansıdı. Türkiye bu görüntüleri ve Reuters’ın haberini ne yalanladı ne de doğruladı.

2 Mayıs 2019:

General Hafter öncülüğündeki Libya Ulusal Ordusu (Tobruk Hükümeti): 1 milyon 259 bin 800 km² (%77.58)

Trablus Hükümeti: 103 bin 81 km² (%6.35)

Tebu halkı: 260 bin 989 km² (%16.07)

Libya son durum haritası (2 Mayıs 2019)

30 Nisan 2019: Trablus çevresindeki son durum…

15 Nisan 2019: Libya’daki son çatışmalarda resmi rakamlara göre 147 kişi öldü, 614 kişi yaralandı.

14 Nisan 2019: Libya Ulusal Ordusu lideri, Trablus’a saldıran General Hafter, Mısır’ın darbeci Cumhurbaşkanı Sisi ile Kahire’de görüştü.

Kaddafi Öncesi ve Sonrası: Libya’da Nüfus ve Ekonomi

10 Nisan 2019: Libya’da General Hafter’e bağlı güçlerle Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne bağlı birlikler arasındaki çatışmalar nedeniyle BM arabuluculuğunda 14-16 Nisan’da düzenlenecek barış konferansı iptal edildi.

7 Nisan 2019: 4 Nisan’da Hafter’e bağlı Libya Ulusal Ordusu, Trablus’a karşı operasyon başlattıklarını duyurmuş ve yerel medya kaynaklarına göre kısa sürede 2014’ten bu yana hava trafiğine kapalı tutulan Uluslararası Trablus Havalimanı’nı ele geçirdi. Havalimanı ile birlikte birçok noktayı UMH’nin elinden alan Hafter güçlerine UMH’nin cevabı gecikmedi. Birçk Hafter gücünü esir alan UMH, kontrolü kaybettiği bazı noktaları tekrar kontrol altına aldı ve çatışmalar havalimanı çevresinde devam ediyor.

  Osmanlı Sarayında Bir Kaya: Söğüt Alayı

Hafter’in saldırısına hangi ülke ne dedi?

  • Amerika Afrika Komutanlığı, Trablus’taki Amerikan personellerini tahliye ettiğini açıklarken Türkiye Misrata Başkonsolosluğu faaliyetlerine devam ettiğini duyurdu.
  • Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) lideri Fayiz es-Serrac, General Halife Hafter’in siyasi anlaşmayı bozduğunu ifade ederek, “Elimizi barış için uzattık. Ancak Hafter siyasi anlaşmayı bozarak bizi sırtımızdan vurdu” dedi.
  • Rusya’nın Ukrayna işgali sonrası çıkarıldığı G7 Dışişleri Bakanları’nca, Libya’daki sorunun çözümünün askeri olmadığı ve Libya’daki askeri operasyonlara karşı derin endişe duyulduğu belirtildi.
  • Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov Libya’da tüm siyasi tarafları desteklediklerini belirterek, ülkedeki siyasi güçlerin dışarıdan herhangi bir dayatma olmadan kendi aralarında bir anlaşmaya varıp geleceklerini kendilerinin belirlemesi gerektiğini söyledi.
  • Cumhurbaşkanı Buteflika’nın istifa ettiği Cezayir, General Halife Hafter’in başkent Trablus’a yönelik askeri operasyonuna ilişkin, taraflara uluslararası çözüm arayışlarını sekteye uğratmamak adına mantıklı davranma çağrısı yaptı.
  • Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Libya’da Trablus’u ele geçirmek için askeri güçlerini harekete geçiren General Halife Hafter’e saldırıyı durdurması çağrısı yaptı.
  • Libya Müftüsü Sadık el-Gıryani, “Libya halkı, Derne ve Bingazi’de işlenen insanlık suçlarını Trablus’ta görmemesi için Hafter güçlerine karşı savaşmalı ve direnmeli” dedi.

6 Nisan 2019: Hafter’a bağlı güçler Trablus’un güneyinde 2 yönlü başkente ilerleme sağlamaya çalışıyor.

Libya Kuzeyi Trablus Son Durum Haritası (6 Nisan 2019)

5 Nisan 2019: 14-16 Nisan’da düzenlenmesi beklenen Ulusal Diyalog Konferansı öncesi elini güçlendirmeye çalışan General Hafter, AA’ya göre Misrata’daki devrimciler ve Zintan güçleri ile birlikte 3 cepheden Trablus’a saldırıyor.

Libya’nın Kuzeyi Trablus Çevresinde Son Durum Haritası – Harita: AA

4 Nisan 2019: Libya’nın doğusundaki askeri güçlerin lideri General Halife Hafter, Trablus’u ele geçirmek için saldırı başlattığını açıkladı.

Libya’da Birlemiş Milletler (BM) tarafından tanınan Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac, General Halife Haftar’e bağlı güçlerin başkent Trablus’a yaklaşması üzerine seferberlik ilan etti.

2 Nisan 2019: General Hfter liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu, aşiretlerle yaptığı anlaşmalar kapsamında birçok bölgeyi ele geçirdi. BAE ve Mısır’ın desteklediği General Hafter’in siyasi ayağı Tobruk Hükümeti, 1 milyon 256 bin 987 kilometrekarelik alanda kontrol sağlarken; Türkiye ile iyi ilişkileri olan Ulusal Mütabakat Hükümeti (Trablus Hükümeti) 105 bin 894 kilometrekareyi hakimiyeti altına aldı.

Libya’da önemli söz sahibi Tebu halkı 260 bin 989 km2’de varlığını sürdürüyor.

Libya Son Durum Haritası (2 Nisan 2019)

1 Nisan 2019:

25 Kasım 2018: Libya’daki son durumu farklı değerlendiren bir harita. Ülkedeki farklı hükümetleri ve militan sayıları ayrı ayrı belirtilmiş. Haritaya hazırlayan Dzsihad Hadelli, renklendirmenin kesin sonuçlar elde edilerek verildiğini, çöl bölgelerindeki kontrolün kesinlik sağlanmadığı için gösterilmediğini ifade etti.

Libya Son Durum Haritası (25 Kasım 2018 – Harita: @dhadelli

14 Kasım 2018: Türkiye, Libyalı siyasi lider ile İtalya, Mısır, Tunus, Cezayir, Rusya, Fransa ve AB temsilcilerinin katıldığı gayriresmi toplantıdan dışlandığı için Uluslararası Libya Konferansı’ndan çekildi. Konferans sonunda ortak açıklama yapılamadı. Yeni bir konferans ve seçim için takvim belirlenmedi. Konferans’ta silahlı örgüt liderleri ve aşiret liderleri yer almaması dikkat çekti.

Konferansa giden yol

Trablus’un güneyindeki Terhune Yedinci Tugayı, 26 Ağustos’ta başkentteki gruplara karşı operasyon başlattıklarını açıkladı. AA’da yer alan bilgilere göre Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin (UMH) çatısı altında güvenliği sağlayan milis grupları da Terhune Yedinci Tugayı ile çatışmalara girişti.

  Libya'da Son Durum Haritası ve Örgütler (2016)

Taraflar 4 Eylül’de BM ara buluculuğunda ateşkes konusunda anlaştı ancak 12 Eylül’de başkent çevresinde çatışmalar yeniden başladı.

Uzmanlar, başkentte hakim milis grupların nüfuz ve mali çıkarlarını arttırması ve başkent dışındaki milislerin bu imkanları ele geçirme çabasını çatışmaların nedeni olarak gösteriyor.

Libya’da Siyasi Durum

17 Aralık 2015’te Fas’ın Suheyrat kentinde varılan “Libya Siyasi Anlaşması” uyarınca UMH Başkanlık Konseyi kuruldu.

BM Güvenlik Konseyi, UMH Başkanlık Konseyi’nin Libya’nın tek meşru temsilcisi olarak tanıdı ancak konseyin sunduğu hükümet listeleri General Hafter’in baskıları nedeniyle Tobruk Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmadı ve süreç tıkandı.

BM Libya Özel Temsilcisi Selame’nin 2017’deki sunduğu 3 aşamalı plan 2018’de devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılmasını amaçlıyordu fakat plan hayata geçirilemedi ve revize edildi.

Selame, 2019 baharında seçimlerini gerçekleşebileceğini söylüyor.

21 Eylül 2018:

Libya’da çoklu hükümet yönetimi devam ediyor.

IŞİD, kırsal alanda varlığını sürdürüyor.

Ülkenin güneyinde kontrol tamamen aşiretlerde ve bazı grupların bağımsızlık çalışması yaptığı belirtiliyor.

Mavi: Tobruk Hükümeti (Libya Ulusal Ordusu) ve müttefikleri
Yeşil: Ulusal Uzlaşı Hükümeti (Tobruk-Misrata Hükümetleri)
Gri: Bingazi Muhafaza Güçleri
Kırmızı: Tebu halkı
Sarı: Tuaregler
Siyah: IŞİD

Libya’da Taraflar
Libya Ulusal Ordusu, Zintan Tugayı – (YEŞİL)
Libya Şafağı, Misrata Güçleri – (SARI)
IŞİD, Ensar’uş Şeria gibi ‘cihadcı örgütler’ – (SİYAH)
Tuareg Kabilesi – (KIRMIZI)
Tebu Kabilesi – (TURKUAZ)
Berberiler/Amazigh – (KAHVERENGİ)

16 Temmuz 2018: IŞİD, Sirte’de kontrolü tamamen kaybetmesinin ardından hiçbir şehir merkezini kontrol etmese de bazı kırsal kesimlerde etkinliğini sürdürüyor.

Libya son durum haritası (16 Temmuz 2018)

12 Haziran 2017:

20 Şubat 2017:

20 Şubat 2017 Libya’da son durum haritası
Libya Son Durum Haritası (21.06.2016)
Libya Son Durum Haritası (21.06.2016)

2016: Siyasi Kriz ve 3 Ayrı Hükümet

2016 itibariyle Libya’da son durum: Aşiretler ülkesi olarak bilinen ülkede tek bir hükümet yok, bir çok hükümet var. 2011 yılında geçici hükümet kurulmuştu ve 2012’de yeni bir parlamento oluşturulmuştu. Seçimi kaybedenler ayrı bir hükümet daha kurdu. Böylece ülkede iki ayrı hükümet oluşmuş oldu.

Başkent Trablus’ta ilk hükümet, Tobruk’ta ise muhaliflerin hükümeti yer alıyor. İlk hükümeti BM tanırken, Tobruk’taki muhaliflerin hükümetini ise sadece Türkiye ve Suudiler tanıyor.

Birleşmiş Milletler’in gözetiminde ülkedeki krizin sona ermesi için iki ayrı hükümetin birleştirilmesi kararlaştırıldı ve Fas’ta “Libya Siyasi Antlaşması” imzalandı. Ancak Trablus’taki ilk hükümet Milli Genel Kongre (MGK) ile Tobruk’taki (muhalif ikinci hükümet) Temsilciler Meclisi arasında imzalanan anlaşmanın üzerinden neredeyse 6 ay geçti ama birleşmeye dair bir gelişme söz konusu değil.

Birleşmiş Milletler’in (BM) Fas’ta kurduğu yeni birlik hükümetiyle birlikte ülkede fiilen 3 ayrı hükümet yer alıyor:

  • Trablus Milli Genel Kongre (MGK)
  • Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi
  • Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH) – Milli Uzlaşı Hükümeti

Siyasi çıkmazın yaşandığı ülkede iki hükümette birlik hükümeti yani Ulusal Mutabakat Hükümeti (UMH)’ni tanımıyor. İki ayrı hükümetten güvenoyu alması gereken UMH Fayiz es-Sirac başkanlığında görevini sürdürmeye çalışıyor. UMH göreve başladıktan sonra Trablus’a gelmesinin ardından, Libya Merkez Bankası ve Libya Petrol Şirketi UMH’ya bağlı olduklarını ilan etti. Ülkede, biri Trablus’ta UMH’ya, diğeri Beyda kentinde Tobruk Temsilciler Meclisine bağlı iki merkez bankası faaliyet gösteriyor.

IŞİD’e karşı Sirte Operasyonu

Genel hatlarıyla bakıldığında başarılı olduğu düşünülen operasyon ve haritadaki değişiklik:

TAM EKRAN‘da değişimi net görebilirsiniz.

IŞİD'e karşı yapılan Sirte Operasyonu (Siyah/Gri: IŞİD)
IŞİD’e karşı yapılan Sirte Operasyonu (Siyah/Gri: IŞİD)

Kaynak: StratejikOrtak.com

6 YORUMLAR

  1. Biz Türkler araplar gibi cahil değiliz basımızdaki lider kötü bile olsa onu darbe ile değil demokratik seçimler ile baştan indiririz libya halkı gerizekâlılığına yenildi şimdi ise kaddafiyi mumla arıyorlar enayiler…..

  2. Bu isin sonunda turkiye halki gercekleri görüp demir yumrugunu hainlere indirecek ve birlesik islam ulkeleri kurulmasi son asamaya gelecek turkiye misir iran suriye ırak yemen lubnan ve sayamadigim bir cok islam ulkesi abd ve natoyu bu topraklardan sökecek tum mazlum halklar huzura erecek

  3. AKDENİZ’DE BİLEK GÜREŞİ : DENGESİNİ KAYBETMİŞ BİR DÜNYA DÜZENİ YENİ SAVAŞINA DOĞRU GİDİYOR. HİYOP BİR BAKIŞ AÇISI İLE AKDENİZ, KARADENİZ, HAZAR DENİZİ VE BASRA KÖRFEZİ KÖPÜRMÜŞ DURUMDA.
    HAZARDA: TÜRKİYE VE RUSYA ( RUSYA ERMENİSTAN VS TÜRKİYE AZERBAYZAN )
    KARADENİZDE: NATO VS RUSYA + TÜRKİYE
    AKDENİZDE:
    RUSYA + SURİYE + İRAN TRIOSU NATO’YA KARŞI. TÜRKİYE İSE HEPSİNE ALAYINA KARŞI
    MISIR + ISRAIL + NATO İHVANA KARŞI TÜRKİYE İHVANDAN YANA ( İHVANI BİR HALT SANMIŞTIK AMA DEĞİLMİŞ )
    MİSRATA GÜÇLERİ VE TÜRKİYE ZİNTAN + NATO YA KARŞI
    AZ VEYA ÇOK HER YERE BURNUMUZU SOKTUK BİR ŞEKİLDE. NAİM SÜLEYMANOĞLU KADAR GÜÇLÜYÜZ AMA BU COĞRAFYAYA 100 TANE NAIM LAZIM
    NATO-FETÖ BU YÜZDEN BİZE AYAR ÇEKMEYE KALKIYOR. OLAY CEMAAT DEĞİL HALA ANLAMADINIZ MI?
    BU ARADA İFADE ETMEK LAZIM Kİ CEMAAT KİMVURDUYA GİTTİ. FİLLER VE ÇİMENLER MİSALİ.

YAZIYLA İLGİLİ YORUM YAZABİLİRSİNİZ

Please enter your comment!
Please enter your name here