Kazakistan da Latin Alfabesine Geçiyor

Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev, geçtiğimiz günlerde yaptığı bir açıklamada Rusça’nın da yazımında kullanılan Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçeceklerini açıkladı. Nazarbayev, bu yolla Rusya’dan bağımsız olduklarının altını çizeceklerini belirtti. Son 100 sene içinde üç kere alfabe değişikliği yapan Kazakistan tekrar Latin alfabesine dönüyor.
Türkiye’de Başkanlık Sistemi için referandum konuşulurken Başkanlık sisteminden Parlamenter sisteme geçiş yapılacağını kararlaştıran Kazakistan’dan bu seferde Türkiye’de 29 Ekim coşkusu yaşanırken ve bu bayramın temsil ettiği yenilikler tartışılırken Kazakistan’dan böyle kararlar duymak ilginç oldu gerçekten. Tabi bu uzun zamandır düşünülen bir şeydi ama şimdi neticelendi.

Türki dillerden olan Kazakça’nın yazımında 1920’lere kadar Arapça alfabe kullanıyordu. Daha sonra Sovyetler Birliği’nin kararıyla 1940’lara Latin alfabesi kullanıldı. Daha sonra ise Kiril alfabesine geçildi. Halihazırda 42 sembolden oluşan Kiril alfabesi klavyelerdeki tüm tuşların, numaralar dahil, semboller için kullanılmasına neden oluyor. Bu durum özellikle dijital aletlerde elverişsiz oluyor. Önerilen Latin alfabesine sahip klayelerde apostrof kullanımıyla harfleri değiştirebilmek mümkün olacak.

Bakalım Kazakistan’ın dörtte birini oluşturan ve ülkenin kuzeyinde yoğunlaşan Rus nüfusun tepkileri nasıl olacak ve dolayısıyla Rusya’nın.

Türki dilleri konuşan Türkiye, KKTC, Azerbaycan, Türkmenistan ve Özbekistan da Latin alfabesine geçiş yapan ülkelerdendi. Kazakistan’ın da aramıza katılmasıyla Türk devletlerinden Latin alfabesi kullanmayan sadece Kırgızistan kalmış oldu.

Soğuk savaşın bitmesiyle beraber Latin alfabesinin Kiril alfabesine karşı olan üstünlüğü artık daha da güçlendi. Bunda en büyük etken kuşkusuz Sovyetler Birliği’nin dağıtılması oldu.

Bu durum bizlere güç çekişmesi yaşayan kutuplardan birinin zayıf düşmesi halinin alfabe kullanımı üzerinde de etkili olduğunu gösteriyor.

Bu örneklerden yola çıkarak acaba Sovyetler Birliğine yaptığını Çin’e de yapmaya çalışan batının, bunu başarması halinde Uzak doğu alfabelerinin durumu ne olabilir diye düşünmeden edemiyorum. Hali hazırda her Güney Koreli gencin eğitim sistemi yüzünden kendi ismine ek olarak İngilizce bir isim, dolayısıyla Latin harfleriyle uyumlu bir kimlik edindiğini düşünürsek, bu yönde bir endişe yersiz olamaz.

Görünen o ki, ilk gelişen toplumların hem eski hemde gelişme aşamasında sahip oldukları ahlaki kültürel edebi değerleri, küreselleşmeyle birlikte bütün dünya üzerindeki yerel gelenekleri, dilleri, alfabeleri, inançları yıkıp geçiyor. Maalesef bunun önünde hiçbir güç duramıyor.

3 YORUMLAR

YAZIYLA İLGİLİ YORUM YAZABİLİRSİNİZ

Please enter your comment!
Please enter your name here